ویروسی که نای، پیشمعده، روده و اعصاب پرنده را درگیر می‌کند.
روز ۱۱۰ تا ۶۰ روزگی۶۰
اسهال سبزپیچ‌خوردگی گردن، چرخیدن دور خودلرزش سر و گردنخونریزی نوک غدد پیشمعده
🫀 مغز و اعصاب، نای، پیشمعده، روده
چه کنم؟
- ⚡ کار امروز
- فوراً با دامپزشک تماس بگیر؛ تردد به سالن را ببند و لاشهها را بسوزان یا دفن بهداشتی کن. بیماری قابل گزارش است.
- 🧪 آزمایش
- RT-PCR از سواب نای و کلواک ۵ پرنده‌ی بیمار؛ تیتر HI دو نوبت با فاصله‌ی دو هفته.
تاج و صورت کبود میشود و زیر پوست و عضله خونریزی دیده میشود.
روز ۱۱ تا ۷۰ روزگی۶۰
ورم صورت یا اطراف چشم، اشک‌ریزششکم بزرگ و آبدار، کبودی تاج و ریشکز کردن، پرهای ژولیده، چرت‌زدنخونریزی خطی در عضلهی ران و سینه
🫀 تاج و ریش، صورت و سینوس، عضله
چه کنم؟
- ⚡ کار امروز
- سالن را قرنطینه کن و همین حالا به اداره‌ی دامپزشکی شهرستان خبر بده. هیچ پرنده یا لاشه‌ای از مزرعه خارج نشود.
- 🧪 آزمایش
- فقط از راه دامپزشکی رسمی: RT-PCR سواب نای و کلواک.
نای، ریه و کیسه‌های هوایی درگیر می‌شوند و راه برای عفونت‌های ثانویه باز میشود.
روز ۱۱۴ تا ۶۰ روزگی۶۰
خرخر و صدای تنفسی (شبها بیشتر شنیده میشود)
🫀 نای، ریه، کیسه‌های هوایی، کلیه
چه کنم؟
- ⚡ کار امروز
- تهویهی حداقل را درست کن و آمونیاک را پایین بیاور. معمولاً عفونت ثانویهی کلی همراهش است؛ آنتیبیوتیک فقط با نسخه و آنتیبیوگرام.
- 🧪 آزمایش
- RT-PCR آنفلوانزا از سواب نای؛ تیتر HI علیه H9؛ کشت و آنتیبیوگرام برای عفونت ثانویه.
ویروس به نای و کلیه‌ها آسیب می‌زند.
روز ۱۷ تا ۴۵ روزگی۶۰
خرخر و صدای تنفسی (شبها بیشتر شنیده میشود)سرفه و عطسهکلیه‌ی بزرگ و رنگپریده با رسوب اورات
🫀 نای، کلیه
چه کنم؟
- ⚡ کار امروز
- دمای سالن را ۱ تا ۲ درجه بالاتر نگه دار، کوران را ببند و الکترولیت در آب بده.
- 🧪 آزمایش
- RT-PCR و تعیین سویه (مثل QX و 793B) از نای و کلیه؛ الایزا برای مقایسه با برنامه‌ی واکسن.
بورس فابریسیوس متورم میشود و ایمنی گله پایین می‌آید.
روز ۱۱۸ تا ۴۵ روزگی۶۰
کز کردن، پرهای ژولیده، چرت‌زدننوک‌زدن به مقعد خود یا دیگرانبورس فابریسیوس متورم، زرد یا خونیخونریزی خطی در عضلهی ران و سینه
🫀 بورس، عضله، کلیه
چه کنم؟
- ⚡ کار امروز
- آب تمیز و الکترولیت بده، دمای سالن را حفظ کن و استرس را کم کن. اوج تلفات معمولاً ۳ تا ۴ روز است؛ مراقب عفونت ثانویه باش.
- 🧪 آزمایش
- RT-PCR بورس (تعیین سویه‌ی حاد)؛ آسیب‌شناسی بورس؛ الایزا برای زمان واکسن دوره‌ی بعد.
انگل به روده و سکوم آسیب می‌زند.
روز ۱۱۲ تا ۴۵ روزگی۶۰
مدفوع خونی یا نارنجیپلاک سفید یا خونریزی در روده یا رودهی کور
🫀 روده، رودهی کور
چه کنم؟
- ⚡ کار امروز
- بستر خیس را عوض کن و نشتی آبخوریها را بگیر. داروی ضدکوکسیدیوز را با تجویز دامپزشک بده.
- 🧪 آزمایش
- شمارش اووسیست مدفوع و بستر (OPG)؛ خراشه‌ی مخاط رودهی ۳ تا ۵ پرنده زیر میکروسکوپ.
باکتری کلستریدیوم بافت روده را تخریب می‌کند.
روز ۱۱۴ تا ۳۵ روزگی۶۰
رودهی بادکرده، دیوارهی نازک و پوشش زرد-قهوهای بدبو
🫀 روده
چه کنم؟
- ⚡ کار امروز
- کیفیت دان و چربی آن، بستر و کوکسیدیوز همزمان را بررسی کن. درمان فقط با نسخهی دامپزشک.
- 🧪 آزمایش
- کالبدگشایی تازه (لاشه‌ی کمتر از ۶ ساعت)؛ کشت بی‌هوازی کلستریدیوم پرفرنجنس و آنتیبیوگرام.
باکتری روی قلب، کبد و کیسه‌های هوایی پوشش فیبرینی می‌سازد.
روز ۱۳ تا ۶۰ روزگی۶۰
لایهی سفید فیبرینی روی قلب و کبد
🫀 قلب، کبد، کیسه‌های هوایی
چه کنم؟
- ⚡ کار امروز
- بیشتر ثانویه است: علت اصلی را پیدا کن (تهویه، آمونیاک، بیماری تنفسی ویروسی). آنتیبیوتیک فقط با آنتیبیوگرام.
- 🧪 آزمایش
- کشت از قلب یا کبد و آنتیبیوگرام؛ همزمان بررسی ویروس‌های تنفسی (H9، IB).
عفونتی مزمن در سینوس‌ها و کیسه‌های هوایی.
روز ۱۲۱ تا ۶۰ روزگی۶۰
کدورت و ضخیم شدن کیسه‌های هوایی
🫀 صورت و سینوس، کیسه‌های هوایی، نای
چه کنم؟
- ⚡ کار امروز
- غبار و آمونیاک را کم کن و تهویه را درست کن. منشأ جوجه را از جوجهکشی پیگیری کن.
- 🧪 آزمایش
- آزمون آگلوتیناسیون سریع سرم (SPA)، الایزا یا PCR مایکوپلاسما گالیسپتیکوم و سینوویه.
زرده جذب نشده و عفونی شده است.
روز ۱۰ تا ۷ روزگی۶۰
ناف ملتهب یا بستهنشده، شکم ورمکرده در جوجهکیسه‌ی زردهی جذبنشده، بدبو یا کدر
🫀 کیسهی زرده
چه کنم؟
- ⚡ کار امروز
- دمای بستر و کیفیت جوجه را بررسی کن و تلفات را به جوجهکشی گزارش بده.
- 🧪 آزمایش
- کشت کیسهی زردهی ۵ جوجه؛ بررسی بهداشت جوجهکشی و گله‌ی مادر.
جوجه‌ها سردشان است و زیر هیتر جمع می‌شوند.
روز ۱۰ تا ۱۴ روزگی۶۰
تجمع زیر هیتر یا گوشه‌ها
🫀 کل بدن
چه کنم؟
- ⚡ کار امروز
- دمای بستر را با دماسنج در ارتفاع جوجه بسنج (نه دمای هوای سقف). پخش جوجه زیر هیتر نشانه‌ی دمای درست است.
- 🧪 آزمایش
- آزمایش لازم نیست؛ دمای بستر، رطوبت و کوران را در چند نقطه اندازه بگیر.
پرنده برای خنک شدن لهله می‌زند و دان نمی‌خورد.
روز ۱۱۸ تا ۷۰ روزگی۶۰
لهله زدن و باز کردن بالها
🫀 کل بدن، ریه
چه کنم؟
- ⚡ کار امروز
- سرعت هوا و پد خنککننده را بالا ببر، در ساعتهای گرم دان را قطع کن و ویتامین C و الکترولیت در آب بده.
- 🧪 آزمایش
- آزمایش لازم نیست؛ دما و رطوبت را در طول روز ثبت کن.
قلب بزرگ میشود و مایع در شکم جمع میشود.
روز ۱۲۱ تا ۶۰ روزگی۶۰
شکم بزرگ و آبدار، کبودی تاج و ریشمایع زرد در شکم، قلب بزرگ و شل
🫀 قلب، حفره‌ی شکم
چه کنم؟
- ⚡ کار امروز
- تهویهی حداقل و اکسیژن سالن را بیشتر کن؛ در هوای سرد سرعت رشد را با برنامه‌ی نوری کنترل کن.
- 🧪 آزمایش
- کالبدگشایی کافی است؛ گاز CO و CO2 سالن را اندازه بگیر.
ریتم قلب پرنده‌های درشت ناگهان به هم می‌ریزد.
روز ۱۱۲ تا ۴۵ روزگی۶۰
مرگ ناگهانی پرنده‌های درشت و سالم‌نما
🫀 قلب
چه کنم؟
- ⚡ کار امروز
- معمولاً مدیریتی است: برنامه‌ی نوری با تاریکی کافی، کنترل سرعت رشد و کاهش استرس.
- 🧪 آزمایش
- کالبدگشایی برای رد کردن بیماری‌های دیگر (آنتریت نکروتیک، گرما).
سم قارچ به سنگدان، کبد و کلیه آسیب می‌زند.
روز ۱۰ تا ۷۰ روزگی۶۰
زخم و ترک در پوشش سنگدان
🫀 سنگدان، کبد، کلیه
چه کنم؟
- ⚡ کار امروز
- از بچ دان فعلی نمونه نگه دار، سیلو و دانخوری‌ها را تمیز کن و از توکسین‌بایندر استفاده کن.
- 🧪 آزمایش
- آنالیز دان برای آفلاتوکسین، اکراتوکسین، DON و فومونیزین.
قارچ در ریه و کیسه‌های هوایی ندول می‌سازد.
روز ۱۰ تا ۲۱ روزگی۶۰
تنفس با دهان باز و کشیدن گردنندول‌های زرد یا سبز در ریه و کیسهی هوایی
🫀 ریه، کیسه‌های هوایی
چه کنم؟
- ⚡ کار امروز
- بستر کپکزده را عوض کن؛ پوشال و بستر خشک و تازه بریز و کیفیت جوجهکشی را پیگیری کن.
- 🧪 آزمایش
- کشت قارچ از ریه و از بستر.
استخوان و مفصل پا زیر وزن پرنده آسیب می‌بیند.
روز ۱۷ تا ۴۵ روزگی۶۰
لنگش، کج‌شدن پا، نشستن روی مفصل
🫀 پا و مفصل
چه کنم؟
- ⚡ کار امروز
- کلسیم، فسفر و ویتامین D جیره را بررسی کن و وزن‌گیری سریع اوایل دوره را کنترل کن.
- 🧪 آزمایش
- آنالیز کلسیم و فسفر دان؛ بررسی صفحه‌ی رشد استخوان درشت‌نی در کالبدگشایی.
روده دان را خوب جذب نمی‌کند و گله ناهمگن میشود.
روز ۱۴ تا ۲۱ روزگی۶۰
دان هضم‌نشده در مدفوعناهمگنی گله، جوجه‌های ریز و عقب‌مانده
🫀 روده
چه کنم؟
- ⚡ کار امروز
- یکنواختی گله را با وزن‌کشی بسنج؛ کیفیت جوجه و دان پیش‌دان را بررسی کن.
- 🧪 آزمایش
- آسیب‌شناسی روده؛ PCR ویروس‌های روده‌ای در صورت تکرار در دوره‌های بعد.
باکتری کبد، زرده و سکوم را درگیر می‌کند.
روز ۱۰ تا ۲۱ روزگی۶۰
اسهال سفید یا گچی، چسبیدن مدفوع به مقعدکانون‌های سفید روی کبد
🫀 کبد، کیسهی زرده، رودهی کور
چه کنم؟
- ⚡ کار امروز
- به جوجهکشی گزارش بده؛ بهداشت آبخوری و دانخوری را بیشتر کن. درمان فقط با نسخه.
- 🧪 آزمایش
- کشت کبد، کیسهی زرده و رودهی کور؛ آنتیبیوگرام.
بیماریای با این مشخصات در فهرست نیست.