راهکارهای عملی کاهش تلفات در جوجه‌کشی صنعتی
- دما، رطوبت و تهویه‌ی هر دستگاه را طبق دستورالعمل تنظیم و تغییراتشان را ثبت کنید.
- پیش از بارگیری، پوسته و سوابق نگهداری هر محموله‌ی تخممرغ را بررسی کنید.
- زمان‌بندی هچ را با وضعیت جوجهها و نتایج بررسی تخمهای هچ‌نشده مقایسه کنید.
تنظیم شرایط محیطی در جوجه‌کشی
انتخاب تخممرغ مناسب، مدیریت هچ و کنترل بیماری‌ها در کاهش تلفات نقش دارند؛ اما اگر شرایط داخل ستر و هچر پایدار نباشد، نتیجه‌ی این کارها هم آسیب می‌بیند. دما، رطوبت و تهویه را برای هر دستگاه و مرحله، بر اساس راهنمای سازنده تنظیم کنید و تغییرات آن‌ها را در طول دوره ثبت کنید.
دمای نامناسب می‌تواند رشد جنین و زمان خروج جوجهها را از تخم تغییر دهد. فقط به عدد نمایشگر اکتفا نکنید؛ دمای تخممرغ را در نقاط مختلف دستگاه بررسی کنید تا اختلاف احتمالی میان سینیها مشخص شود. برای تنظیمات متناسب با ستر و هچر، به راهنمای کامل انکوباسیون و دستورالعمل دستگاه مراجعه کنید.
رطوبت را با توجه به کاهش وزن تخممرغ در طول ستر ارزیابی کنید، نه فقط عدد سنسور. رطوبت پایین می‌تواند باعث از دست رفتن بیش از حد آب شود؛ رطوبت بالا نیز ممکن است کاهش وزن لازم و تشکیل اتاقک هوایی مناسب را مختل کند. سینیهای نمونه را به‌صورت منظم وزن کنید و روند آن‌ها را با هدف تعیینشده برای گله و دستگاه مقایسه کنید.
تهویه باید اکسیژن لازم را تأمین کند، دی‌اکسیدکربن را خارج کند و به توزیع یکنواخت گرما و رطوبت کمک کند. مسیر ورود و خروج هوا، عملکرد فن‌ها و چیدمان سینیها را بررسی کنید؛ گرفتگی مسیر یا گردش نامناسب هوا می‌تواند میان بخشهای دستگاه اختلاف دما ایجاد کند. تنظیم تهویه را با نیاز جنین در هر مرحله و دستورالعمل دستگاه هماهنگ نگه دارید.
برای حفظ پایداری، سنسورها را طبق برنامه کالیبره کنید و هشدارهای دما، رطوبت و تهویه را پیش از شروع دوره آزمایش کنید. پس از باز شدن درِ دستگاه، قطع برق یا تغییر تنظیمات، روند بازگشت شرایط به محدوده‌ی هدف را بررسی و ثبت کنید. اگر انحراف تکرار شد، پیش از تغییر دوباره‌ی تنظیمات، عملکرد سنسور، فن و سامانه‌ی گرمایش و رطوبت‌ساز را بررسی کنید.
انتخاب صحیح تخم‌مرغ‌های نطفه‌دار
انتخاب تخممرغ برای جوجه‌کشی از کنترل محموله‌ی ورودی شروع می‌شود. هویت گله‌ی مادر، تاریخ جمعآوری و سوابق نگهداری و حمل هر محموله را ثبت و بررسی کنید. اندازه و وزن قابل‌قبول را با توجه به مشخصات گله و راهنمای سویه تعیین کنید، نه با یک معیار ثابت برای همه‌ی گله‌ها.
هنگام پذیرش، تخمهای نشتیدار، بدشکل، دارای پوسته‌ی معیوب یا آلودگی شدید را مطابق پروتکل پذیرش جدا کنید. ترک پوسته می‌تواند راه ورود آلودگی باشد؛ بنابراین فقط ظاهر کلی تخم را بررسی نکنید و وضعیت پوسته را هم زیر نور مناسب ببینید. اگر سابقهی نگهداری محموله نامعلوم یا نامناسب است، پیش از بارگیری در دستگاه، مسئول فنی باید درباره‌ی پذیرش آن تصمیم بگیرد.
نوربینی پیش از شروع انکوباسیون برای دیدن عیب‌هایی مانند ترک پوسته کاربرد دارد، اما با نوربینی معمول در این مرحله نمی‌توان نطفه‌داری را به‌طور قابل‌اعتماد تعیین کرد. بررسی رشد جنین با نوربینی را به زمان مناسب پس از شروع انکوباسیون موکول کنید. لکه‌ی خون داخل تخم را با حلقه‌ی خونی که می‌تواند نشانه‌ی مرگ زودهنگام جنین باشد یکی ندانید. دیده‌نشدن جنین نیز بدون توجه به زمان بررسی و وضعیت تخم، به‌تنهایی مبنای حذف آن نیست.
این کنترل ورودی را از انتخاب نوع دستگاه و روش جوجه‌کشی جدا نگه دارید. برای مقایسه‌ی روش‌ها، مقاله‌ی تفاوت جوجه‌کشی‌های مختلف را بخوانید.
مدیریت فرآیند هچ
برای پیدا کردن منشأ تلفات، هچ را مرحله‌به‌مرحله دنبال کنید: بررسی تخممرغ پیش از انتقال، انتقال از ستر به هچر، خروج جوجهها و جمعآوری آن‌ها. در هر مرحله هم عامل خطر فرق می‌کند و هم چیزی که باید ثبت شود. ثبت زمان انتقال، وضعیت تخم‌مرغ‌ها و زمان شروع خروج جوجهها کمک می‌کند مشکل همان دوره را به مرحله‌ی درست نسبت دهید.
پیش از انتقال، سینیها را از نظر تخممرغ شکسته یا نشتیدار بررسی کنید و موارد آلوده را طبق پروتکل بهداشتی مرکز کنار بگذارید. هنگام انتقال، تخم‌مرغ‌ها را بدون ضربه جابهجا کنید و بازماندن درِ دستگاه را به حداقل برسانید. پس از چیدن سینیها در هچر، مطمئن شوید جریان هوا با چیدمان یا بارگذاری نامتوازن محدود نشده است.
در هچر، دما، رطوبت و جریان هوا را در کنار روند خروج جوجهها پایش کنید؛ عدد نمایشگر به‌تنهایی وضعیت همه‌ی سینیها را نشان نمی‌دهد. از نقاط مختلف دستگاه نمونه بگیرید و زمان شروع و پایان خروج جوجهها را ثبت کنید. اگر خروج جوجهها بیش از انتظار پراکنده شد، تنظیمات هچر را همراه با کاهش وزن تخممرغ پیش از انتقال، زمان انتقال و یکنواختی شرایط دستگاه بررسی کنید؛ تغییر شتابزدهی یک تنظیم، علت مشکل را روشن نمی‌کند.
رطوبت نامناسب می‌تواند بر از‌دست‌دادن رطوبت تخممرغ و وضعیت غشا هنگام خروج جوجه اثر بگذارد. جوجههای چسبناک یا غشاهای خشک، سرنخ‌اند، نه تشخیص قطعی؛ نتیجه را با داده‌های ثبت‌شده و بررسی تخم‌مرغ‌های هچ‌نشده تطبیق دهید. دمای پوسته نیز برای پایش رشد جنین در دوره‌ی ستر کاربرد دارد، اما آن را جایگزین پایش شرایط هچر و مشاهده‌ی روند خروج نکنید.
پروتکل جمعآوری باید زمان‌بندی مشخصی داشته باشد تا جوجههای زودخارج‌شده بیش از حد در هچر نمانند و جوجههای دیرخارج‌شده هم زودتر از موعد بیرون آورده نشوند. پس از تخلیه، تخم‌مرغ‌های هچ‌نشده و کیفیت جوجههای تحویلی را بررسی کنید و نتایج ارزیابی را در سوابق هچری ثبت کنید. خدمت سنجش کیفیت جوجه یکروزه نیز در دسترس است. یافته‌ها را با داده‌های انتقال و هچر کنار هم بگذارید تا اصلاح دوره‌ی بعد بر پایه‌ی علت محتمل باشد.
کنترل بیماری‌ها و اقدامات پیشگیرانه
پیشگیری را از تخم نطفه‌دار شروع کنید. تخمهای ترکدار یا بهشدت آلوده را پیش از ورود به دستگاه جدا کنید. پوسته‌ی تخمهای قابل‌جوجه‌کشی و سینیها را طبق دستورالعمل هچری، با روش و ماده‌ی سازگار با تخم ضدعفونی کنید؛ ضدعفونی پوسته، آلودگی داخل تخم را برطرف نمی‌کند.
در هچری، عفونت‌های باکتریایی مانند عفونت ناف و کیسه‌ی زرده، آلودگی سالمونلایی و آلودگی قارچی مانند آسپرژیلوس باید در بررسی تلفات و جوجههای ضعیف مدنظر باشند. جوجههای با ناف بستهنشده یا کیسه‌ی زرده‌ی غیرعادی را جدا کنید و الگوی تلفات و نتایج بررسی تخمهای هچ‌نشده را ثبت کنید. ظاهر جوجه به‌تنهایی برای تشخیص عامل بیماری کافی نیست.
رفتوآمد کارکنان را بین بخش تخم ورودی، ستر، هچر و محل خروج جوجه محدود کنید. سینیها، ابزار و لباس کار را بین بخش آلوده و تمیز جابهجا نکنید؛ دستگاهها و تجهیزات را پس از تخلیهی هر نوبت، پیش از بارگیری دوباره پاکسازی و ضدعفونی کنید. تهویه را نیز بررسی کنید تا هوای آلوده از بخشهای کثیف به سمت جوجههای تازه‌هچ‌شده حرکت نکند.
اگر تلفات یا تعداد جوجههای ضعیف افزایش یافت، نمونه‌برداری از جوجهها و محیط هچری را با نظر دامپزشک مسئول انجام دهید. آزمایشگاه دامپزشکی دام‌فارم برای بررسی نمونه‌ها در دسترس است. اگر در گله‌ی مادر یا جوجهها به بیماری آنگارا طیور مشکوک هستید، منشأ آلودگی را بدون بررسی دامپزشکی و آزمایشگاهی به گله‌ی مادر یا هچری نسبت ندهید.
برنامه‌ی واکسیناسیون گله‌ی مادر و جوجهها را دامپزشک مسئول، متناسب با خطر بیماری و برنامه‌ی هچری تعیین می‌کند. گله‌بان می‌تواند در مدیریت گله کمک‌کننده باشد، اما جای تشخیص آزمایشگاهی و تصمیم دامپزشک را نمی‌گیرد.
اقدامات پس از جوجه‌کشی
هنگام جمعآوری جوجههای تازه‌هچ‌شده، خشک‌بودن پر، وضعیت ناف، تحرک و ناهنجاریهای ظاهری را بررسی کنید. جوجههای ضعیف یا دارای نافِ بستهنشده را از جوجههای سالم جدا و وضعیتشان را ثبت کنید تا درباره‌ی ادامه‌ی کار طبق دستورالعمل هچری و نظر دامپزشک مسئول تصمیم گرفته شود. بررسی را فقط به ظاهر جوجه محدود نکنید؛ بی‌حالی یا حرکت غیرعادی هم باید ثبت شود.
پیش از بارگیری، پاکیزگی خودرو و عملکرد تهویه‌ی آن را کنترل کنید. جعبه‌ها را طوری بچینید که منافذ هوا مسدود نشوند و جریان هوا میان آن‌ها برقرار بماند. توقف و انتظار غیرضروری در بارگیری و مسیر را کاهش دهید؛ جوجهها نباید بیش از نیاز در جعبه یا خودروی متوقف بمانند. برای جزئیات هماهنگی مسیر و تخلیه، راهنمای انتقال جوجههای یک روزه به مرغداری‌های بزرگ مکمل این کنترل‌هاست.
پیش از رسیدن محموله، سالن را آماده کنید: بستر خشک باشد، هیتر و تهویه کار کنند و آب و دان در دسترس جوجهها قرار گرفته باشد. هنگام تحویل، وضعیت ظاهری و تحرک جوجهها را دوباره بررسی کنید و تلفات حمل را همراه با هر مورد غیرعادی ثبت کنید. چک‌لیست تحویل جوجه برای ثبت منظم این موارد کمک می‌کند، اما جای مشاهده‌ی جوجهها و کنترل سالن را نمی‌گیرد.
پس از تخلیه، پراکنش جوجهها در سالن و دسترسی آن‌ها به آب و دان را بررسی کنید. تجمع زیر هیتر یا دورشدن از آن، نشانه‌ای است که باید وضعیت گرما و جریان هوا را در محل حضور جوجهها دوباره کنترل کنید. در بازدیدهای بعدی نیز تحرک، آب‌خوری، دان‌خوری و تلفات را پیگیری کنید تا تغییر وضعیت گله به‌موقع دیده شود.
🐥 خرید جوجه یکروزه با بهترین کیفیت
نژادهای راس، کاب، پلاس، آرین و ایندیان ریور — ارسال به تمام ایران
☎ تماس: ۹۰۰۰۱۱۰۱
