چگونه محیط سالن را برای بهبود کیفیت تخم‌گذاری تنظیم کنیم؟

اهمیت دما و رطوبت در سالن تخم‌گذار

دما، رطوبت و تهویه را باید کنار هم سنجید؛ تنظیم فن، هیتر یا پد به‌تنهایی نشان نمی‌دهد شرایط در ارتفاع گله مناسب است. نور و مصرف دان هم در بررسی افت تخم‌گذاری نقش دارند. برای جزئیات نور، مطلب تاثیر نور بر تولید طیور را بخوانید.

در گرما، مرغ معمولاً دان کمتری می‌خورد؛ اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، وزن تخم و کیفیت پوسته ممکن است افت کند. در سرما، بخشی از انرژی دان صرف حفظ دمای بدن می‌شود. برای همه‌ی گله‌ها نمی‌توان یک دما یا رطوبت ثابت تجویز کرد. هدف این است که شرایط سالن با سن و سویه‌ی گله و راهنمای مدیریت همان سویه هماهنگ باشد و نوسان شدید نداشته باشد.

رطوبت را جدا از تهویه تنظیم نکنید. رطوبت بالا می‌تواند خشک‌شدن بستر را دشوار کند و رطوبت پایین، به‌ویژه همراه با جریان هوای نامناسب، شرایط تنفسی گله را نامطلوب کند. اگر عدد سنسور مناسب به نظر می‌رسد اما بستر خیس است یا مرغ‌ها از بخشی از سالن فاصله می‌گیرند، توزیع هوا و محل نصب سنسور را بررسی کنید.

دما و رطوبت را در ارتفاع گله و در چند نقطه‌ی سالن بخوانید، نه فقط کنار تابلو کنترل. عملکرد هیتر، فن، ورودی هوا و پد خنک‌کننده را متناسب با فصل بررسی کنید؛ پد بدون خروج مناسب هوا مشکل گرما را حل نمی‌کند. تغییرات مصرف دان و آب، رفتار گله، وزن تخم و وضعیت پوسته را کنار داده‌های سالن ثبت کنید تا پیش از تنظیم تجهیزات، علت افت عملکرد روشن‌تر شود.

تأثیر تهویه و کیفیت هوا بر تخم‌گذاری

تهویه باید هوای تازه را به همه‌ی نقاط سالن برساند و رطوبت، گردوغبار و گازهای حاصل از فضولات را خارج کند. وقتی هوا در بخشی از سالن می‌ماند، بوی آمونیاک و رطوبت بالا می‌رود و مشکلات تنفسی بیشتر می‌شود. این فشار به گله می‌تواند مصرف دان و پایداری تولید تخم‌مرغ را تحت تأثیر قرار دهد.

بازدید را از ارتفاع مرغ‌ها انجام دهید، نه فقط کنار فن یا درِ سالن. بوی تند، گردوغبار معلق، نم‌زدگی سطوح و تفاوت محسوس هوا میان نقاط سالن، نشانه‌هایی برای بررسی مسیر جریان هوا هستند. اگر سالن قفس دارد، وضعیت فضولات و زمان تخلیه‌ی آن‌ها را هم بررسی کنید؛ تهویه جای مدیریت فضولات را نمی‌گیرد.

برای بهبود تهویه، ابتدا کارکرد فن‌ها، تمیزی توری‌ها و باز بودن مسیر ورود و خروج هوا را بررسی کنید. سپس ببینید هوای ورودی پیش از رسیدن به مرغ‌ها با هوای سالن مخلوط می‌شود یا مستقیم به آن‌ها برخورد می‌کند. تنظیم فن‌ها و دریچه‌ها باید با وضعیت هوا، سن و تعداد مرغ‌ها و شرایط همان سالن هماهنگ باشد؛ روشن بودن فن به‌تنهایی نشان نمی‌دهد که هوا به همه‌جا رسیده است.

پس از هر تغییر در تنظیم فن یا دریچه، دوباره وضعیت هوا را در نقاط مختلف سالن و در ساعت‌های متفاوت بررسی کنید. روند مصرف دان، علائم تنفسی و تولید تخم‌مرغ را کنار مشاهدات سالن ثبت کنید تا مشخص شود تغییر انجام‌شده به گله کمک کرده است یا نیاز به اصلاح دارد.

نقش کیفیت دان و تغذیه در کیفیت تخم

اگر کیفیت پوسته یا رنگ زرده پس از تحویل دان تغییر کرده است، ابتدا مشخص کنید تغییر از چه زمانی شروع شده و آیا با محموله‌ی تازه هم‌زمان است یا نه. برچسب و ترکیب اعلام‌شده‌ی محموله را با دان قبلی مقایسه کنید و شرایط انبار را ببینید: رطوبت‌زدگی، کلوخه‌شدن و نگهداری نامناسب می‌توانند کیفیت دان را تغییر دهند. دانخوری‌ها را هم بررسی کنید؛ اختلاط غیریکنواخت یا جدایش ذرات هنگام حمل و توزیع ممکن است باعث شود پرنده‌ها جیره‌ی یکسانی دریافت نکنند.

ظاهر و بوی عادی، به‌تنهایی سلامت دان را تأیید نمی‌کنند. اگر مشکل ادامه دارد، با نظر کارشناس تغذیه از بخش‌های مختلف محموله و مسیر مصرف، نمونه‌ی نماینده بگیرید و آن را برای آزمونی متناسب با مشکل به آزمایشگاه بفرستید. نتیجه را کنار فرمول جیره، مصرف واقعی دان و تغییرات کیفیت تخم تفسیر کنید. انرژی، پروتئین و اسیدهای آمینه، کلسیم، فسفر قابل‌استفاده و ویتامین‌ها باید با نیاز گله و میزان دان‌خوری آن هماهنگ باشند؛ رنگ‌دانه‌های جیره نیز بر رنگ زرده اثر می‌گذارند.

اگر پوسته‌ها نازک یا شکننده شده‌اند، پیش از افزودن ماده‌ای به دان، مصرف واقعی دان گله را بررسی کنید؛ جیره‌ای که درست تنظیم شده باشد هم با کاهش مصرف، مواد مغذی کافی به پرنده نمی‌رساند. سپس منبع و اندازه ذرات کلسیم، فسفر قابل‌استفاده و ویتامین دی جیره را با کارشناس تغذیه بازبینی کنید. ذرات درشت‌تر کلسیم می‌توانند به تأمین کلسیم هنگام تشکیل پوسته کمک کنند، اما تغییر جیره باید با سن گله و ترکیب کل دان هماهنگ باشد. اگر مسئله رنگ زرده است، نوع مواد اولیه و رنگ‌دانه‌های جیره را بررسی کنید؛ تغییر رنگ زرده به‌تنهایی نشانه بهبود کیفیت پوسته نیست. برای توضیح بیشتر، مقاله راز تغذیه صحیح مرغ تخمگذار برای افزایش تولید و کیفیت تخم را بخوانید.

تطبیق جیره با شرایط سالن زمانی معنا دارد که مصرف دان و تغییرات کیفیت تخم را هم‌زمان ثبت و بررسی کنید. برای مطالعه‌ی مطالب مرتبط، به مقاله‌های تخصصی صنعت طیور مراجعه کنید.

اثر عوامل استرس‌زا بر تخم‌گذاری

وقتی تولید تخم یا کیفیت پوسته افت می‌کند، زمان شروع تغییر را مشخص کنید. سپس آن را با وقایع همان دوره تطبیق دهید: تغییر ساعت روشنایی، قطع آب یا دان، تعمیرات پرسروصدا، ورود افراد ناآشنا یا جابه‌جایی گله. هم‌زمانی به‌تنهایی علت را ثابت نمی‌کند، اما مسیر بررسی را کوتاه می‌کند.

اگر افت پس از تغییر روشنایی شروع شده، تنظیمات تایمر، خاموشی ناخواسته و عملکرد چراغ‌ها را بررسی کنید. برنامهٔ روشنایی را بدون ضرورت تغییر ندهید و هر اختلال را ثبت کنید. اگر قطع آب یا دان رخ داده، علاوه بر رفع خرابی تجهیزات، دسترسی واقعی مرغ‌ها به آبخوری و دانخوری را در بخش‌های مختلف سالن ببینید. محل تجمع گله را بررسی کنید؛ ازدحام کنار یک آبخوری یا دانخوری ممکن است از مشکل دسترسی خبر دهد، نه اینکه کاهش تراکم همیشه نخستین راه‌حل باشد.

اگر افت با تعمیرات یا رفت‌وآمد هم‌زمان است، کارهای پرسروصدا را به زمانی موکول کنید که اختلال کمتری در روال سالن ایجاد می‌کنند. رفت‌وآمد غیرضروری را حذف کنید و ساعت بازدید و خوراک‌دهی را تا حد امکان ثابت نگه دارید. پس از جابه‌جایی گله نیز دسترسی به آب و دان و الگوی پراکندگی مرغ‌ها را دوباره بررسی کنید.

نوسان دما و تهویهٔ نامناسب هم می‌توانند گله را تحت فشار بگذارند. عملکرد هیتر، فن و تجهیزات کنترلی را بررسی کنید و ببینید مرغ‌ها در بخشی از سالن از گرما، سرما یا جریان هوا دوری می‌کنند یا نه. اگر با رفع اختلال‌های محیطی افت تولید ادامه دارد، بررسی علت‌های تغذیه‌ای و بیماری را با دامپزشک مسئول پیگیری کنید.

امنیت زیستی و جلوگیری از آلودگی محیط پرورش

ورود عامل بیماری‌زا به گله‌ی تخم‌گذار می‌تواند تولید را مختل کند و بر کیفیت تخم اثر بگذارد. امنیت زیستی یعنی مسیر ورود آلودگی را پیش از رسیدن به سالن قطع کنید؛ نظافت ظاهری سالن به‌تنهایی کافی نیست. اگر افت تولید یا تغییر کیفیت تخم دیده‌اید، در کنار بررسی محیط، عوامل کاهش تخم گذاری در مرغ های تخم گذار را نیز بررسی کنید.

مسیر تمیزِ ورود کارکنان و وسایل را از مسیر آلوده‌ی خروج فضولات، لاشه و تجهیزات مصرف‌شده جدا نگه دارید. ورود افراد غیرضروری را محدود کنید و برای کارکنان، لباس و کفش مخصوص سالن در نظر بگیرید. کارکنان باید بدانند وسیله‌ای که از بخش آلوده برگشته، بدون پاک‌سازی نباید وارد مسیر تمیز شود.

ضدعفونی را جایگزین پاک‌سازی نکنید. فضولات و مواد آلی را ابتدا از تجهیزات خارج‌شده یا فضای خالی جمع کنید، سپس سطوح را تمیز کنید و فرآورده‌ی ضدعفونی مجاز را مطابق برچسب آن به کار ببرید. پیش از مصرف هر فرآورده در سالن دارای گله، مجاز بودن استفاده در حضور پرنده و شرایط درج‌شده روی برچسب را بررسی کنید.

راه ورود جوندگان و پرندگان وحشی به سالن و محل نگهداری دان را ببندید و نشانه‌های حضورشان را پیگیری کنید. شانه، سبد و تجهیزات مشترک را نیز مسیر احتمالی آلودگی بدانید: ورودی آن‌ها را کنترل کنید و اقلامی را که قابل پاک‌سازی مناسب نیستند، به سالن برنگردانید. ورود سبد برگشتی بدون بررسی و نظافت، مرز مسیر تمیز و آلوده را از بین می‌برد.

اگر با وجود این اقدامات نشانه‌های بیماری یا افت غیرعادی تولید ادامه داشت، تشخیص آزمایشگاهی را با دامپزشک مسئول پیگیری کنید. برای هماهنگی می‌توان با آزمایشگاه دامپزشکی دام‌فارم تماس گرفت؛ تصمیم درباره‌ی نمونه‌گیری و تفسیر نتیجه با دامپزشک مسئول است.

چک‌لیست نگهداری دوره‌ای تجهیزات سالن

خرابی فن یا آبخوری معمولاً پیش از آنکه در تولید تخم دیده شود، در رفتار گله و وضعیت سالن نشانه می‌دهد. بازدید دوره‌ای کمک می‌کند تغییر دما، افت آب‌رسانی یا تجمع پرنده‌ها کنار دریچه‌ها زودتر شناسایی شود. نتیجه‌ی بازدید را ثبت کنید تا خرابی‌های تکراری و زمان سرویس مشخص بماند.

بعد از هر سرویس، عملکرد تجهیز را دوباره در شرایط کار سالن بررسی کنید. تهویه، آب و دان‌رسانی پایدار به حفظ شرایط یکنواخت برای گله کمک می‌کند؛ اما اگر افت تولید یا کیفیت تخم ادامه داشت، علت را فقط به تجهیزات نسبت ندهید.

? مقاله‌های مرتبط

بهترین دارو تقویتی برای افزایش تخمگذاری مرغ

غذای مرغ در تابستان با کمترین هزینه بیشترین بازده

بهترین دان استارتر جوجه گوشتی: راهکار تضمینی برای رشد یکنواخت جوجه‌ها