کاربرد تصویربرداری در تشخیص زودهنگام مشکلات جوجه‌ها

چرا تصویربرداری در مرغداری حیاتی است؟

دوربین نوری یا حرارتی به‌تنهایی تلفات را کم نمی‌کند؛ ارزش آن در این است که تغییرات گله را زودتر به مدیر سالن نشان دهد. اگر جوجه‌ها در بخشی از سالن جمع شوند یا رفت‌وآمدشان به آبخوری و دانخوری کمتر شود، می‌توان همان موقع محل را بررسی کرد و منتظر افزایش تلفات نماند.

تصویر نوری برای دنبال‌کردن پراکندگی و رفتار گله کاربرد دارد. تجمع زیر هیتر، دوری از مسیر جریان هوا یا خالی‌ماندن بخشی از سالن، سرنخ‌هایی برای بررسی گرمایش، تهویه و دسترسی به آب و دان هستند. تصویر حرارتی نیز اختلاف دمای سطحی جوجه‌ها و بخش‌های سالن را نشان می‌دهد، اما دمای سطح بدن را نباید با دمای داخلی بدن یا تشخیص بیماری یکی دانست.

برای استفاده از این داده‌ها، تصویر را با وضعیت معمول همان سالن و همان مرحله از دوره مقایسه کنید. وقتی الگوی غیرعادی دیدید، محل را از نزدیک بررسی کنید: عملکرد هیتر و فن، وضعیت بستر، آبخوری‌ها و رفتار خود جوجه‌ها را کنار تصویر بسنجید. این کار کمک می‌کند مشکل محیطی را زودتر پیدا کنید و اقدام اصلاحی را بر اساس علت انجام دهید، نه صرفاً بر اساس هشدار دوربین.

تغییر رفتار یا الگوی حرارتی ممکن است با بیماری هم دیده شود، اما تصویر علت را مشخص نمی‌کند. اگر همراه آن بی‌حالی، افت مصرف آب و دان یا افزایش تلفات وجود دارد، دامپزشک مسئول باید گله را معاینه کند و برای تشخیص آزمایشگاهی تصمیم بگیرد. مزیت مستقیم تصویربرداری، کوتاه‌کردن فاصله میان شروع یک ناهنجاری و بررسی آن در سالن است؛ اثر آن بر سلامت گله به پیگیری و اقدام درست بستگی دارد.

برای آشنایی با حوزه فعالیت این پلتفرم، صفحه درباره‌ی دام‌فارم در دسترس است.

انواع تکنولوژی‌های تصویربرداری و کاربردهایشان

در سالن مرغداری، تصویربرداری حرارتی برای پیدا کردن اختلاف دمای سطح‌ها به کار می‌آید و دوربین نوری برای دیدن پراکندگی و رفتار جوجه‌ها. این دو ابزار جای بازدید سالن را نمی‌گیرند؛ کمک می‌کنند بدانید کدام قسمت را زودتر بررسی کنید.

با دوربین حرارتی می‌توان سردتر یا گرم‌تر بودن بخش‌هایی از کف، دیوار و اطراف هیتر را دید؛ اختلاف‌هایی که ممکن است در نگاه اول مشخص نباشند. اما تصویر حرارتی دمای هوای هم‌سطح جوجه را نشان نمی‌دهد. اگر بخشی از بستر سردتر دیده شد، دما را در ارتفاع جوجه اندازه بگیرید و عملکرد هیتر، ورود هوای سرد و وضعیت بستر را همان‌جا بررسی کنید.

رفتار جوجه‌ها به تفسیر تصویر کمک می‌کند. جمع شدن آن‌ها زیر هیتر می‌تواند نشانه‌ی سرما باشد؛ دور شدن از هیتر یا تجمع در گوشه‌ای دیگر هم باید همراه با وضعیت تهویه و جریان هوا بررسی شود. صرف دیدن یک نقطه‌ی سرد یا گرم، دلیل کافی برای تغییر تنظیمات کل سالن نیست. پس از اصلاح، دوباره همان محل را ببینید و واکنش گله را با وضعیت قبل مقایسه کنید.

دوربین‌های نوری برای پیگیری پراکندگی جوجه‌ها، ازدحام کنار دیوار یا تجهیزات و تغییر الگوی رفت‌وآمد به دانخوری و آبخوری مفیدند. دوربین را طوری نصب کنید که نقاط کور و انعکاس نور، دیدن کف سالن را مختل نکند. اگر جوجه‌ها در یک قسمت متراکم شده‌اند، ابتدا آبخوری و دانخوری، جریان هوا، نور و موانع مسیر را در همان قسمت بررسی کنید؛ تصویر به‌تنهایی علت تجمع را مشخص نمی‌کند. برای بررسی نقش روشنایی در رفتار گله، مطلب تاثیر نور بر تولید طیور را ببینید.

تصاویر را در کنار بازدید حضوری و ثبت تغییرات سالن بخوانید. مقایسه‌ی تصویر همان نقطه پیش و پس از تنظیم هیتر، فن یا نور نشان می‌دهد پراکندگی جوجه‌ها تغییر کرده است یا نه؛ درباره‌ی علت این تغییر، باید شواهد محیطی را هم بررسی کنید.

چگونه استفاده از تصویربرداری حرارتی خطرات را کاهش می‌دهد

تصویربرداری حرارتی اختلاف دمای سطح بستر، دیوارها و تجهیزات سالن را قابل‌دیدن می‌کند. اگر بخشی از سالن در تصویر گرم‌تر باشد، همان‌جا جریان هوا، عملکرد فن و وضعیت هیتر را بررسی کنید. نقطه‌ی گرم به‌تنهایی نشانه‌ی خرابی تهویه نیست؛ تابش هیتر یا سطح بستر هم می‌تواند تصویر را تغییر دهد. نتیجه را با دمای اندازه‌گیری‌شده در محل و رفتار جوجه‌ها تطبیق دهید، سپس درباره‌ی تنظیم تهویه تصمیم بگیرید.

تغییر دمای سطح بدن جوجه‌ها نیز ممکن است پیش از آشکار شدن علائم ظاهری، توجه شما را به بخشی از گله جلب کند. اما تصویر حرارتی بیماری را تشخیص نمی‌دهد: دمای سطح بدن با شرایط سالن، فعالیت جوجه و فاصله‌ی دوربین تغییر می‌کند. جوجه‌های مشکوک را از نظر مصرف دان و آب، رفتار و علائم بالینی بررسی کنید. اگر احتمال بیماری مطرح است، تشخیص با دامپزشک مسئول است و پیش از تصمیم درمانی، بررسی آزمایشگاهی توصیه می‌شود.

برای اینکه تصاویر قابل‌مقایسه باشند، دوربین را با زاویه و فاصله‌ی مشابه به کار ببرید و زمان تصویربرداری و وضعیت هیتر و فن را ثبت کنید. عملکرد حسگر را طبق دستور سازنده بررسی کنید. بازبینی تصاویر کنار داده‌های سالن کمک می‌کند بفهمید یک الگوی گرم یا سرد تکرار می‌شود یا فقط به شرایط لحظه‌ی ثبت تصویر مربوط بوده است.

تصویربرداری حرارتی گرد و خاک معلق را اندازه نمی‌گیرد و جای بررسی کیفیت هوا را نمی‌گیرد. اگر هم‌زمان با تغییر الگوی دمایی، علائم تنفسی می‌بینید، تهویه و منابع گرد و خاک را جداگانه بررسی کنید؛ برای این بخش، مطلب تاثیر گرد و خاک بر بیماری تنفسی در مرغ را بخوانید.

نصب و نگهداری سیستم‌های تصویربرداری

پیش از نصب، جای دوربین‌ها را با توجه به چیدمان همان سالن انتخاب کنید. دانخوری، آبخوری، زیر هیتر و گوشه‌هایی که جوجه‌ها در آن‌ها جمع می‌شوند باید در دید باشند. محل دوربین را طوری انتخاب کنید که ستون، تجهیزات آویزان یا باز و بسته شدن درها بخشی از تصویر را نپوشاند. پوشش سالن را در شرایط روشنایی روز و هنگام روشن بودن چراغ‌های شب بررسی کنید؛ بازتاب نور یا سایه می‌تواند تشخیص تجمع جوجه‌ها را دشوار کند.

دوربین را در جایی نصب کنید که از ضربه، پاشش آب و گردوغبار مستقیم دور باشد و برای تمیز کردن لنز به آن دسترسی داشته باشید. کابل‌ها را از مسیر شست‌وشو و رفت‌وآمد تجهیزات کنار بگذارید. پس از تغییر چیدمان سالن، ارتفاع دانخوری‌ها یا محل تجهیزات، زاویه‌ی دوربین را دوباره بررسی کنید تا نقطه‌ی کور تازه‌ای ایجاد نشده باشد.

برای نگهداری، لنز و محفظه‌ی دوربین را متناسب با میزان گردوغبار سالن تمیز کنید. اگر تصویر تار شده یا بخشی از سالن از دید خارج است، پیش از اتکا به تحلیل نرم‌افزار، علت را در آلودگی لنز، زاویه‌ی دوربین و نور سالن بررسی کنید. به‌روزرسانی نرم‌افزار دوربین‌ها را نیز طبق راهنمای سازنده انجام دهید.

برای آموزش‌های ویدیویی مرتبط با کارهای روزانه‌ی سالن، می‌توانید به تلویزیون دام‌فارم مراجعه کنید.

اگر هنگام بررسی تصاویر به مشکلی در گرمایش یا تهویه مشکوک شدید، وضعیت را با بازدید مستقیم از سالن تطبیق دهید.

آینده‌ی تکنولوژی‌های تصویربرداری در مرغداری

پیشرفت در تحلیل تصویر با هوش مصنوعی زمانی برای مرغدار مفید است که تصویر را به یک هشدار قابل‌بررسی تبدیل کند. برای مثال، سامانه می‌تواند جای جوجه‌ها را در تصویر مشخص کند، نقشه‌ای از تراکم آن‌ها در بخش‌های سالن بسازد و تغییر این نقشه را در طول زمان نشان دهد. به‌جای تماشای مداوم تصاویر، مسئول سالن هشدار می‌گیرد که تجمع نزدیک هیتر یا دوری از یک بخش سالن را بررسی کند.

یکی از زمینه‌های پیشرفت، نظارت خودکار بر رفتار جوجه‌ها است. تحلیل ویدئو می‌تواند تغییر در میزان تحرک گله یا رفت‌وآمد اطراف دانخوری و آبخوری را با الگوی معمول همان سالن مقایسه کند. اگر جوجه‌ها در یک سمت سالن جمع شده‌اند، قدم بعدی تشخیص بیماری از روی تصویر نیست؛ باید دمای سطح بستر، جریان هوا، عملکرد هیتر و دسترسی به آب و دان در همان بخش بررسی شود.

انتظار می‌رود تحلیل‌های تصویری از هشدارهای کلی به سمت مشخص‌کردن محل و زمان شروع تغییر حرکت کنند. بااین‌حال، کم‌تحرکی یا تجمع علت واحدی ندارد. نور نامناسب، گردوغبار و پنهان‌شدن جوجه‌ها پشت تجهیزات هم می‌تواند تحلیل را خطادار کند. بنابراین هشدار تصویری باید با بازدید سالن و داده‌های ثبت‌شده، از جمله مصرف آب و دان و تلفات، سنجیده شود؛ تصویر به‌تنهایی تشخیص بیماری نیست.

نگهداری دوربین‌ها، ثابت‌ماندن زاویه‌ی دید و بازبینی هشدارهای نادرست تعیین می‌کند این ابزار در عمل چقدر قابل‌استفاده باشد. اگر بررسی میدانی احتمال بیماری را مطرح کرد، تشخیص با دامپزشک مسئول است و بررسی آزمایشگاهی پیش از تصمیم درمانی توصیه می‌شود. برای نقش این مرحله در تصمیم‌گیری، مطلب تاثیر آزمایشگاه دامپزشکی بر صنعت مرغداری را ببینید.