انواع طیور پرورشی و نژاد مختص آنها

در پرورش صنعتی، مرغ گوشتی، مرغ تخمگذار و مرغ مادر مسیرهای تولید متفاوتی با یک گونه پرنده‌اند؛ بوقلمون، اردک، بلدرچین و غاز هم بسته به امکانات واحد و مسیر فروش، گزینه‌های دیگری هستند. انتخاب را از نام پرنده شروع نکنید: ابتدا محصول و خریدار آن را مشخص کنید، بعد ببینید سالن و تجهیزات با آن انتخاب سازگارند یا نه.

طیور پرورشی شامل چه پرندگانی است؟

«طیور» در این مقاله به پرندگانی گفته می‌شود که برای تولید تجاری گوشت، تخم یا جوجه پرورش می‌یابند. مرغ، بوقلمون، اردک، بلدرچین و غاز نمونه‌های مرتبط‌اند، نه فهرست کامل پرندگان قابل پرورش. برای تصمیم‌گیری در فارم، دانستن نام پرنده کافی نیست؛ باید روشن باشد محصولی که از سالن خارج می‌شود چیست و قرار است به چه خریداری فروخته شود.

در گفت‌وگوی روزمره، «ماکیان» گاهی به‌جای طیور به کار می‌رود. اما برای برنامه‌ریزی تولید، دسته‌بندی بر اساس محصول کاربردی‌تر است: تولید گوشت، تخم خوراکی یا جوجه هرکدام مسیر متفاوتی برای سالن، تجهیزات و مدیریت گله می‌خواهد. به همین دلیل «گوشتی»، «تخمگذار» و «مادر» را نباید گونه یا نژاد جداگانه فرض کرد؛ این واژه‌ها کاربری تولیدی گله را مشخص می‌کنند.

انواع نژادهای مختلف مرغ

نژاد، جمعیتی از مرغ‌ها با ویژگی‌های وراثتی شناخته‌شده است. سویه تجاری، حاصل برنامه اصلاح‌نژاد برای هدف تولیدی مشخص است؛ نام آن به‌تنهایی دستور مدیریت گله نیست. کاربری گله هم می‌گوید از پرنده چه محصولی می‌خواهید: گوشت، تخم‌مرغ خوراکی یا تخم نطفه‌دار. برای انتخاب سالن، کاربری از فهرست نام نژادها راهگشاتر است.

در مرغ گوشتی، خروجی اصلی پرنده آماده کشتار است. مدیر سالن باید رشد، مصرف دان، تلفات و یکنواختی گله را در طول دوره پیگیری کند و تجهیزات دانخوری، آبخوری، گرمایش و تهویه را با نیاز همین کاربری بسنجد. پیش از انتخاب سویه، مسیر تحویل گله و شرایط خریدار کشتار را روشن کند.

در مرغ تخمگذار، محصول اصلی تخم‌مرغ خوراکی است و پیگیری گله با شروع تولید تمام نمی‌شود. ثبت روند تولید، کیفیت پوسته و تلفات، همراه با بررسی تجهیزات جمع‌آوری تخم، آشیانه یا قفس متناسب با سیستم سالن، در تصمیم اثر دارد. خریدار تخم‌مرغ نیز باید با شیوه جمع‌آوری و عرضه محصول هماهنگ باشد.

مرغ مادر برای تولید تخم نطفه‌دار نگهداری می‌شود؛ محصول آن باید به هچری برسد تا جوجه تولید شود. بنابراین مدیریت خروس‌ها، جمع‌آوری و نگهداری تخم نطفه‌دار و پیگیری نتایج هچری به برنامه گله اضافه می‌شود. پیش از انتخاب این کاربری، باید امکان تجهیزات موردنیاز و شرایط پذیرش تخم در هچری مشخص باشد.

بوقلمون، اردک، بلدرچین و غاز چه تفاوتی در مدیریت دارند؟

اگر محصول موردنظر گوشت بوقلمون است، پیش از تغییر خط تولید، ابعاد دانخوری، آبخوری، راهروها و مسیر خروج پرنده را بررسی کنید. تجهیزاتی که برای مرغ مناسب بوده‌اند، لزوماً برای بوقلمون اندازه‌ی مناسبی ندارند. این تفاوت روی دسترسی پرنده به دان و آب و نیز جابه‌جایی گله اثر می‌گذارد.

اردک می‌تواند برای گوشت یا تخم پرورش یابد. در سالن اردک، جای آبخوری و تخلیه‌ی آب اهمیت بیشتری پیدا می‌کند: آبِ پاشیده‌شده به اطراف، بستر را خیس می‌کند و کار خشک نگه‌داشتن آن را دشوارتر می‌سازد. پیش از انتخاب اردک، ببینید آیا می‌توانید ناحیه‌ی آبخوری را روزانه بررسی و رطوبت بستر را کنترل کنید.

بلدرچین هم محصول گوشتی دارد و هم تخم. اگر هدف فروش تخم است، تناسب تجهیزات جمع‌آوری و جابه‌جایی تخم را با اندازه‌ی محصول بررسی کنید؛ تجهیزات خط مرغ تخمگذار را بدون ارزیابی به بلدرچین اختصاص ندهید.

در پرورش غاز برای گوشت نیز مدیریت آب مستقیماً به وضعیت بستر گره می‌خورد. محل آبخوری، مسیر رفت‌وآمد پرنده و امکان خشک‌کردن بخش‌های مرطوب سالن را با هم بسنجید؛ فقط عوض‌کردن نوع آبخوری، مشکل بستر خیس را حل نمی‌کند.

نحوه پرورش انواع طیور

انتخاب پرنده را از محصول و خریدار شروع کنید، نه از فضای خالی سالن. قرار است گوشت، تخم‌مرغ خوراکی یا جوجه بفروشید؟ پیش از تصمیم، با خریدار درباره شکل محصول، شرایط تحویل و زمان‌بندی آن صحبت کنید. اگر برای محصول مسیر تحویل روشنی ندارید، هنوز برای انتخاب نوع پرنده زود است.

بعد سراغ تأمین بروید. بررسی کنید جوجه مناسب کاربری انتخابی را از چه منبعی و با چه برنامه‌ای می‌گیرید. درباره دان نیز فقط به امکان خرید آن اکتفا نکنید؛ باید بدانید تأمین پیوسته دان متناسب با پرنده و مرحله تولید ممکن است یا نه. عنوان کلی «خوراک طیور» به معنی یکسان‌بودن جیره گونه‌ها یا مراحل تولید نیست. برای تفکیک خوراک‌ها، مقاله انواع خوراک طیور را ببینید.

حالا انتخاب را با سالن موجود تطبیق دهید. ببینید آبخوری، دانخوری، تهویه، گرمایش، جمع‌آوری محصول و مسیر خروج پرنده یا تخم با کاربری تازه سازگارند یا باید تغییر کنند. در فارم دارای سالن فعال، تغییر کاربری ممکن است به تعویض تجهیزات، توقف سالن برای آماده‌سازی یا تغییر روش شست‌وشو و مدیریت بستر نیاز داشته باشد. این محدودیت‌ها را پیش از تعهد به تأمین جوجه و فروش محصول روشن کنید؛ صرفِ داشتن سالن خالی، به معنی آماده‌بودن آن برای هر نوع پرورش نیست.

در پایان، توان اجرای کار روزانه را بسنجید. مشخص کنید چه کسی وضعیت گله، آب و دان، بستر، تهویه و ثبت عملکرد را پیگیری می‌کند و محصول چگونه از سالن خارج می‌شود. مسیر رفت‌وآمد کارکنان، ورود تجهیزات و تخلیه سالن را نیز با برنامه امنیت زیستی فارم تطبیق دهید. اگر اجرای این کارها با نیروی موجود یا چیدمان سالن ممکن نیست، انتخاب پرنده را بازنگری کنید؛ این مسئله با شروع دوره برطرف نمی‌شود.

پیش از تغییر نوع پرنده در سالن، چه چیزهایی را بررسی کنیم؟

سالن را با تجهیزات نصب‌شده بررسی کنید، نه فقط با نقشه یا ظرفیت دوره قبل. برای آبخوری، ببینید پرنده موردنظر به آن دسترسی دارد و آب‌ریزی اطراف خط، بستر را خیس نمی‌کند. برای دانخوری، ارتفاع، فاصله و امکان دسترسی پرنده را جداگانه بررسی کنید؛ مناسب‌بودن آبخوری به معنی مناسب‌بودن دانخوری نیست.

فن‌ها و مسیر ورود هوا را در کنار هیترها ارزیابی کنید. در مهر، نوسان دمای بیرون در فارم‌های غرب و شمال ایران می‌تواند تنظیم تهویه را دشوار کند: باید بتوانید رطوبت و هوای نامطلوب را خارج کنید، بی‌آنکه حفظ دمای سالن مختل شود. عملکرد تجهیزات را هنگام کار هم‌زمان بسنجید، نه به‌صورت جداگانه.

ببینید آبخوری، دانخوری و اتصالاتشان برای شست‌وشو و ضدعفونی بین دوره‌ها باز می‌شوند یا نقاط دور از دسترس باقی می‌گذارند. اگر تغییر کاربری به تجهیزات تازه نیاز دارد، محل نصب و امکان نظافت آن‌ها را پیش از خرید مشخص کنید.

در پایان، خریدار مشخص و مسیر حمل متناسب با محصول را بررسی کنید. امکان خروج پرنده آماده کشتار، تخم خوراکی یا تخم نطفه‌دار از سالن یکسان نیست. داشتن سالن آماده یا خریدار، به‌تنهایی سودآوری تغییر کاربری را تضمین نمی‌کند.

بعد از انتخاب نوع طیور، مدیریت گله را از کجا شروع کنیم؟

برای هر دوره، یک پرونده‌ی جدا باز کنید. تاریخ دریافت جوجه یا آغاز دوره، منبع تأمین، نوع پرنده، کاربری تولیدی و تعداد پرنده‌ی تحویل‌گرفته‌شده را ثبت کنید. این اطلاعات نقطه‌ی شروع مقایسه‌ی وضعیت گله با روزهای بعد است؛ بدون آن، تغییرات مصرف یا تلفات را نمی‌شود درست تفسیر کرد.

از شروع دوره، مصرف آب و دان، تلفات و وضعیت سالن را منظم ثبت کنید. وضعیت فن، هیتر، آبخوری و بستر را کنار اعداد مصرف بنویسید تا اگر روندی تغییر کرد، بتوانید شرایط همان زمان را بررسی کنید. ثبتِ «مصرف آب کم شد» به‌تنهایی کافی نیست؛ مشخص کنید افت مصرف در کدام سالن یا بخش دیده شده و هم‌زمان چه تغییری رخ داده است.

معیار بررسی را متناسب با پرنده و محصول انتخاب کنید. در گله‌ی گوشتی، روند رشد و زمان آماده‌شدن برای کشتار مهم است؛ در گله‌ی تخمگذار، تولید و کیفیت تخم را نیز دنبال کنید. برای گله‌ی مادر، ثبت تخم نطفه‌دار و ارتباط آن با نتیجه‌ی هچری لازم است. معیارهای اختصاصی هر گله را از راهنمای معتبر همان خط تولید بگیرید، نه از عملکرد گونه یا کاربری دیگر.

اگر مصرف یا تلفات از روند معمول گله فاصله گرفت، ابتدا ثبت‌ها و وضعیت آب، دان و سالن را بررسی کنید و یافته‌ها را به دامپزشک مسئول برسانید. تصمیم درمانی با تشخیص اوست و پیش از درمان، تشخیص آزمایشگاهی توصیه می‌شود. جزئیات مراقبت در آغاز دوره را در مقاله‌ی نگهداری جوجه یک‌روزه بخوانید.

برای جدا نگه‌داشتن اطلاعات دوره‌ها، امکان پیگیری گله‌ها در گله‌بان به شما اجازه می‌دهد هر دوره را به‌صورت گله‌ای جداگانه دنبال کنید. استفاده از این امکان به ثبت‌نام نیاز دارد و سه ماه اول رایگان است.

? مقاله‌های مرتبط

۸ دلیل اصلی خودخوری یا کانیبالیسم در جوجه‌های گوشتی

تعیین جنسیت جوجه های یک روزه | نحوه تشخیص دقیق مرغ یا خروس بودن جوجه

آیا نان انتخاب درستی برای تغذیه مرغ‌های خانگی است؟