برونشیت عفونی مرغی که به عنوان بیماری تنفسی نیز شناخته می شود، یک بیماری تنفسی بسیار عفونی است که جوجه ها را در هر سنی درگیر می کند. این مقاله به بررسی علل، انتقال، علائم بالینی و پیشگیری از این بیماری می پردازد. علاوه بر این، زیان های اقتصادی مرتبط با برونشیت مرغی عفونی مورد بحث قرار می گیرد.

 

 

علت بیماری برونشیت عفونی مرغی یا (کرونا)

 

برونشیت عفونی مرغی توسط یک ویروس ایجاد می شود و می تواند از طریق استنشاق آئروسل یا مصرف خوراک و آب آلوده منتقل شود. ویروس (کرونا) مسئول این بیماری به نام Coronavirus شناخته می شود که از سروتیپ های مختلف با ویژگی های آنتی ژنی متفاوت تشکیل شده است. شایان ذکر است که ویروس برونشیت عفونی مقاومت بالایی ندارد و تحت شرایط نامساعد به راحتی قابلیت عفونت خود را از دست می دهد.

راه انتقال بیماری برونشیت عفونی مرغی یا (کرونا)

 

ویروس از طریق تماس مستقیم پرنده به پرنده یا قرار گرفتن در معرض فومیت ها به دستگاه تنفسی فوقانی منتقل می شود. هنگامی که حیوان آلوده می شود، تکثیر ویروس در دستگاه تنفسی و دستگاه گوارش رخ می دهد. پس از ویرمی اولیه، ویروس به اندام های دیگر (غدد جنسی، کلیه ها) می رسد و در آنجا تکثیر می شود. ویروس از طریق تخم مرغ منتقل نمی شود. علائم بالینی را می توان پس از یک دوره کمون کوتاه (~24-48 ساعت) مشاهده کرد. پرندگان آلوده ویروس را در ترشحات و مدفوع تنفسی خود دفع می کنند. در موارد بدون عارضه، بهبودی پس از یک هفته شروع می‌شود، اما ممکن است گله‌ها به آزمایش مثبت خود ادامه دهند و تا 20-15 هفته ویروس را دفع کنند.

 

 

علائم بالینی بیماری برونشیت عفونی مرغی یا (کرونا)

 

شایع ترین تظاهرات بالینی برونشیت عفونی مرغی یک سندرم تنفسی است که شامل علائمی مانند نفس نفس زدن، عطسه و ترشحات آبکی بینی است.

 

در جوجه های جوان، افسردگی، جمع شدن با هم زیر منبع گرما، کاهش مصرف خوراک و تبدیل غذایی ضعیف ممکن است مشاهده شود.

 

گله های تخمگذار کاهش قابل توجهی در تولید تخم، اغلب 50 درصد یا بیشتر، همراه با کیفیت پایین تخم را تجربه می کنند.

 

پرندگان مبتلا ظاهر جوان خود را از دست می دهند، پرهای فرسوده نشان می دهند و ممکن است شروع به پوست اندازی کنند.

 

این بیماری همچنین می تواند به شکل اورمیک ظاهر شود که عمدتاً پرندگان 3-6 هفتگی را تحت تأثیر قرار می دهد و علائمی مانند دیسترس تنفسی، افسردگی، کم آبی، پرهای ژولیده و اسهال آبکی دارد.

 

میزان مرگ و میر به حدت سروتیپ ویروس و وضعیت ایمنی پرندگان بستگی دارد.

 

 

راه‌های پیشگیری و اقدامات مدیریتی

1. واکسیناسیون منظم: برنامه واکسیناسیون دقیق برای تمامی گله‌ها ضروری است. علاوه بر انتخاب واکسن مناسب، دقت در زمان‌بندی و دوره مصرف واکسن اهمیت دارد تا اثربخشی آن تضمین شود.
2. حفظ بهداشت تجهیزات و محیط: تمیز کردن و ضدعفونی مکرر تجهیزات و بستر نگهداری طیور از ورود ویروس جلوگیری می‌کند.
3. کنترل ورود و خروج: استفاده از مواد ضدعفونی برای کفش‌ها و لباس‌های کارکنان و محدود کردن دسترسی‌ها باعث کاهش احتمال انتقال ویروس می‌شود.
4. بهبود تهویه سالن‌ها: با افزایش جریان هوا و تهویه مناسب، میزان استرس طیور کاهش یافته و در نتیجه حساسیت به بیماری کمتر می‌شود.

ضررهای اقتصادی ناشی از برونشیت عفونی

برونشیت عفونی می‌تواند با کاهش تولید تخم و افت کیفیت آن، به زیان‌های اقتصادی چشمگیری برای مرغداران منجر شود. همچنین، در جوجه‌های گوشتی، این ویروس باعث کاهش وزن و مصرف ناکارآمد خوراک می‌شود. در موارد شدید، هزینه‌های درمان و نگهداری پرندگان آلوده و همچنین نیاز به جایگزینی پرندگان از دست رفته، می‌تواند فشار اقتصادی زیادی به مرغدار وارد کند.

 

جدول تکمیلی از علائم بالینی و سنین درگیر

علائم بالینی	سنین درگیر	توضیحات اضافی
نفس نفس زدن، عطسه، ترشحات بینی	تمام سنین	شایع‌ترین علائم، به ویژه در دوره عفونت تنفسی اولیه
کاهش مصرف خوراک و تبدیل غذایی ضعیف	جوجه‌های جوان (زیر 4 هفته)	منجر به کاهش رشد و افت سلامتی کلی گله می‌شود
کاهش تولید تخم و کیفیت پایین تخم	مرغ‌های تخم‌گذار بالغ	تخم‌های پوسته‌نازک و کاهش تا 50% تولید
اسهال آبکی و پرهای ژولیده	جوجه‌های 3-6 هفتگی	نشانه اورمی و عفونت دستگاه گوارش

این جدول و جزئیات اضافی، دیدی جامع‌تر برای کاربران فراهم می‌کند و نکات کلیدی را به صورت خلاصه در اختیارشان می‌گذارد.

 

مقایسه برونشیت عفونی با دیگر بیماری‌ها

بیماری	علت بیماری	علائم اصلی	میزان شیوع در ایران	میزان شیوع در دیگر کشورها	استراتژی‌های کنترل
برونشیت عفونی مرغی (IB)	ویروس کرونا	علائم تنفسی، کاهش تولید تخم، کیفیت ضعیف تخم	شیوع بالا در بسیاری از مناطق ایران	رایج در کشورهای صنعتی و مناطق پرورشی گسترده	واکسیناسیون، بهبود تهویه، امنیت زیستی
نیوکاسل	ویروس پارامیکسو	علائم عصبی، تنفسی و گوارشی	شیوع بالا در گله‌های ایران	کنترل شده در کشورهای توسعه‌یافته؛ شیوع بیشتر در آسیا و آفریقا	واکسیناسیون گسترده و امنیت زیستی قوی
آنفولانزای مرغی	ویروس آنفلوآنزا	مرگ و میر بالا، علائم تنفسی و گوارشی	شیوع فصلی؛ قابل کنترل در برخی مناطق	شدیداً کنترل‌شده در کشورهای اروپایی و آمریکایی	قرنطینه، معدوم‌سازی، واکسیناسیون انتخابی
کوریزای عفونی	باکتری هموفیلوس پاراگالیناروم	ترشحات بینی و چشم، افت تولید تخم	شیوع متوسط؛ مدیریت بهتر در مناطق صنعتی	کنترل‌شده در کشورهای با امنیت زیستی بالا	امنیت زیستی، واکسیناسیون منطقه‌ای
لارنگوتراکئیت عفونی	ویروس هرپس	علائم شدید تنفسی، خلط خونی	شیوع کم تا متوسط؛ مناطق خاص	کنترل شده در آمریکای شمالی و اروپا	واکسیناسیون، کنترل استرس پرنده‌ها

 

تحلیل مقایسه‌ای برونشیت عفونی مرغی

1. شدت شیوع و پیامدها: در ایران، برونشیت عفونی مرغی و نیوکاسل از جمله بیماری‌های رایج و شدیداً مسری هستند که در نبود امنیت زیستی و واکسیناسیون مناسب می‌توانند خسارات اقتصادی چشمگیری ایجاد کنند. بر خلاف آن، در کشورهای توسعه‌یافته‌ای مانند آمریکا و برخی کشورهای اروپایی، شیوع و خسارات این بیماری‌ها به دلیل وجود امنیت زیستی بالا و برنامه‌های پیشگیرانه تا حد زیادی کنترل شده است.
2. روش‌های کنترل و پیشگیری: در کشورهای توسعه‌یافته، امنیت زیستی و واکسیناسیون به صورت سیستماتیک انجام می‌شود. این در حالی است که در ایران و بسیاری از کشورهای در حال توسعه، اقدامات امنیت زیستی کمتر اعمال می‌شود و اغلب واکسیناسیون به‌طور محدودتری انجام می‌گیرد.
3. پاسخ به شیوع بیماری‌ها: در کشورهایی که امنیت زیستی به‌صورت جدی اجرا می‌شود، شیوع بیماری‌های ویروسی مانند برونشیت و نیوکاسل کمتر است. اما در ایران و دیگر کشورهای خاورمیانه، با توجه به محدودیت‌ها و شرایط مدیریتی متفاوت، گاهی شاهد شیوع گسترده‌تر این بیماری‌ها هستیم که نیاز به اقدامات پیشگیرانه بیشتری دارد.
4. مقایسه اقتصادی: در کشورهای پیشرفته، هزینه‌های بیشتری برای امنیت زیستی و اقدامات پیشگیرانه در برابر بیماری‌های طیور اختصاص می‌یابد. در ایران و بسیاری از کشورهای مشابه، بودجه کمتری به این بخش‌ها اختصاص داده می‌شود، که باعث می‌شود هزینه‌های ناشی از مرگ و میر و کاهش تولید طیور بالاتر برود.

این مقایسه به پرورش‌دهندگان کمک می‌کند تا اهمیت سرمایه‌گذاری در امنیت زیستی، واکسیناسیون منظم و مدیریت صحیح گله‌ها را بیشتر درک کنند و با روش‌های کنترل و پیشگیری بین‌المللی آشنا شوند.

 

گونه های آسیب دیده بیماری برونشیت عفونی مرغی یا (کرونا)

 

جوجه ها میزبان طبیعی برونشیت عفونی هستند و پرندگان زیر 10 تا 12 هفته عموماً شدیدتر از پرندگان مسن تر تحت تأثیر قرار می گیرند. مصونیت مادر از طریق واکسیناسیون تا حدودی از پرندگان محافظت می کند.

 

 

 

مرجع علائم بیماری برونشیت عفونی مرغی یا (کرونا)

 

علائم برونشیت عفونی مرغی عبارتند از نفس نفس زدن و سرفه شبیه به لارنگوتراکئیت ، (از بیماری های مسری ویروسی طیور )

ترشحات چشم و بینی (مشابه کوریزا) و کاهش تولید تخم در گله های تخمگذار.

 

بر خلاف بیماری نیوکاسل، برونشیت عفونی علائم عصبی ندارد. جوجه های جوان به ویژه در معرض مرگ و میر بالا هستند.

 

تولید تخم در گله‌های تخم‌گذار آسیب‌دیده ممکن است تا 5 درصد کاهش یابد و برای حدود شش هفته کمتر از حد طبیعی باقی بماند. این ویروس همچنین بر سیستم تولید مثل تأثیر می گذارد و منجر به ایجاد پوسته تخم مرغ خشن و سفیده تخم مرغ آبکی می شود.

 

این بیماری می تواند از پرندگان آلوده به پرندگان غیر آلوده سرایت کند و ممکن است از طریق تخم ها منتقل شود و در نتیجه جنین هایی از تخم خارج نشده باشند.

درمان بیماری برونشیت عفونی مرغی یا (کرونا)

 

در حال حاضر، هیچ درمان شناخته شده ای برای برونشیت عفونی مرغی وجود ندارد. با این حال، ایجاد یک محیط راحت برای پرندگان آسیب دیده می تواند به کاهش استرس و کاهش شدت عفونت کمک کند. جداسازی پرندگان آلوده برای جلوگیری از گسترش بیشتر بیماری بسیار مهم است

 

علاوه بر این، بهبود تهویه در محل نگهداری طیور توصیه می شود.

 

توجه: برای به حداقل رساندن خطر ورود ویروس به گله، اقدامات ایمنی زیستی سختگیرانه باید اعمال شود. آنتی‌بیوتیک‌ها را می‌توان برای مبارزه با عفونت‌های باکتریایی ثانویه تجویز کرد و مکمل‌های ویتامین می‌توانند به بهبود سریع در پرندگان مبتلا کمک کنند.

واکسیناسیون برونشیت طیور؛ روشی ایده‌آل برای پیشگیری از ویروس

در حالت کلی سه نوع واکسن مهم برای پیشگیری از بروز بیماری برونشیت در پرندگان شما موثر است. این سه نوع داروی برونشیت عبارتند از:

1- واکسن ibma 53؛ بهترین داروی برونشیت

اولین و بهترین نوع از واکسن های ضد برونشیت است که تاثیر بسزایی در پیشگیری از بیماری عفونی برونشیت دارد. عموما استفاده از این واکسن برای مرغ‌های تخمگذار و گوشتی به روش قطره، در چشم یا بینی آن‌ها ریخته می‌شود.

• نحوه انتقال واکسن به طیور: از طریق آشامید‌ن ، اسپری کرد‌ن قطرات بزرگ در هوا و قطره چشمی و بینی
• شرایط نگهداری: در دمای 2 اتا 8 درجه و به دور از نور مستقیم آفتاب، حرارت و در فضای تاریک
• دوره مصرف واکسن: در سن 6 هفتگی پرنده و دوباره حدود 40 روز بعد از آن

 

2- واکسن NOBILIS IB 4/91؛ داروی برونشیت قوی

واکسن دیگری است که برای درمان برونشیت طیور به بدن آنها انتقال می‌یابد. این داروی برونشیت خاص سبب بهبود سیستم ایمنی طیور در برابر ویروس برونشیت می‌شود. دوره درمان بیماری برونشیت به وسیله این دارو، تا 3 الی 6 هفته بعد از اولین تزریق واکسن است.

• نحوه انتقال واکسن به طیور: از طریق تزریق، اسپری کرد‌ن قطرات درشت و قطره چشم و بینی
• شرایط نگهداری: در هوای خشک و خنک
• دوره مصرف واکسن: بعد 14 روزگی مرغ‌ها و دوباره بعد از 3 الی 6 هفته

3- واکسن سروتیپ ماساچوست؛ اولین نوع از داروی برونشیت

این واکسن برای درمان ابتدایی ویروس برونشیت عفونی به بدن طیور انتقال داد‌ه می‌شود.

• نحوه انتقال واکسن به طیور:به وسیله قطره چشم و بینی
• شرایط نگهداری: در دمای 4 الی 8 درجه و به دور از نور خورشید و حرارت
• دوره مصرف واکسن: قبل از یک هفتگی پرنده

 

 

جدول دوره مصرف و شرایط نگهداری واکسن‌ها

نوع واکسن	دوره مصرف	شرایط نگهداری	روش مصرف
IBMa 53	6 هفتگی و 40 روز بعد	دمای 2 تا 8 درجه، به دور از نور	قطره چشم یا بینی، اسپری در هوا
NOBILIS IB 4/91	14 روزگی و 3 تا 6 هفته بعد	هوای خشک و خنک	تزریق، اسپری، قطره چشم و بینی
سروتیپ ماساچوست	قبل از یک هفتگی	دمای 4 تا 8 درجه، دور از نور خورشید	قطره چشم یا بینی

 

پیشگیری و کنترل بیماری برونشیت عفونی مرغی یا (کرونا)

 

یک برنامه واکسیناسیون موثر در پیشگیری از برونشیت عفونی مرغی ضروری است. اقدامات مدیریتی خوب، مانند رعایت بهداشت دقیق از طریق تمیز کردن و ضدعفونی منظم، در کنترل بیماری حیاتی است.

 

سویه های رایج واکسن مورد استفاده شامل ماساچوست، کانکتیکات و هلند هستند و برنامه واکسیناسیون ممکن است بر اساس سویه خاص رایج در منطقه متفاوت باشد.

ضرر اقتصادی که بیماری برونشیت عفونی مرغی یا (کرونا) می‌تواند به مرغدار بزند

 

برونشیت عفونی مرغی می تواند منجر به خسارات اقتصادی قابل توجهی در صنعت طیور شود. عفونت در سنین پایین می تواند منجر به آسیب دیدگی مجرای تخمدان شود که منجر به ایجاد لایه های کاذب می شود. گله های مولد ممکن است افزایش در تخم های جوجه کشی نامناسب و کاهش قابلیت جوجه ریزی را تجربه کنند.

 

لایه های تجاری ممکن است از کاهش تولید تخم مرغ و تخم مرغ های بی کیفیت رنج ببرند. در برخی موارد، سطح تولید ممکن است هرگز به طور کامل بهبود نیابد، که نیاز به معدوم کردن پرندگان آسیب دیده دارد.

 

جوجه‌های گوشتی نیز ممکن است تحت تأثیر نامطلوب قرار گیرند، تبدیل غذایی ضعیف و کاهش وزن را نشان می‌دهند که به طور بالقوه منجر به محکومیت می‌شود.

 

تاریخچه بیماری برونشیت عفونی مرغی یا (کرونا)

 

این بیماری اولین بار در سال 1931 در گله ای از جوجه های جوان در ایالات متحده توصیف شد. از آن زمان، این بیماری در جوجه های گوشتی، لایه ها و جوجه های مولد در سراسر جهان شناسایی شده است. واکسن هایی برای کمک به کاهش تلفات در جوجه ها برای اولین بار در دهه 1950 استفاده شد.

 

 

خلاصه بیماری برونشیت عفونی مرغی یا (کرونا)

 

برونشیت عفونی مرغی یک بیماری تنفسی بسیار مسری است که جوجه ها را در تمام سنین تحت تاثیر قرار می دهد. این بیماری با علائم

تنفسی، کاهش تولید تخم مرغ و کیفیت پایین تخم مشخص می شود. ویروس به راحتی از طریق ذرات معلق در هوا، تجهیزات آلوده و پرسنل منتقل می شود.

 

استراتژی‌های پیشگیری و کنترل مؤثر، از جمله واکسیناسیون، امنیت زیستی سخت‌گیرانه، و شیوه‌های مدیریتی مناسب، در کاهش

تأثیر بیماری بر مزارع طیور بسیار مهم هستند.

 

با درک علل، علائم بالینی و اقدامات پیشگیرانه مرتبط با برونشیت عفونی، مرغداران می توانند اقدامات پیشگیرانه ای را برای

محافظت از گله های خود و به حداقل رساندن خسارات اقتصادی انجام دهند.

 

 

منبع :

https://www.bivatec.com/blog/infectious-bronchitis-in-poultry