تب مالت یا بروسلوز از شایعترین بیماریهای عفونی مشتریک در بین انسان و دام است. بیماری تب مالت واگیر دارد و به محض تماس انسانها با دام آلوده، منتقل میشود. اگرچه آمار مرگ و میر ناشی از این بیماری بالا نیست، اما باید طی 5 روز پس از تشخیص توسط پزشکان و خدمات پاتولوژی درمان شود.
برای کسب اطلاعات کافی در مورد اینکه تب مالت چیست و چگونه انتقال مییابد، مطلب زیر از مجله دام فارم را مطالعه نمایید.
تب مالت چیست؟
تب مالت (Brucellosis) که با نام تب مدیترانهای، تب مواج یا تب دیوانه نیز شناختـه میشود، نوعی بیماری عفونی واگیردار است. این بیماری منجر به سقط جنین مکرر و نازایی و در مواردی حتی موجب مرگ دام نیز میشود.
در حالت کلی بروسلوز بهعنوان یک بیماری تولید مثلی گسترده در حیوانات شناختـه میشود. دامهای مبتلا به تب مالت اغلب دچار مردهزایی، جفت باقیمانده یا تولد گوسالههای ضعیف، تاخیر در زایمان و کاهش قابل توجه تولید شیر میشوند.
تولیدات دامی همواره در معرض تهدید مستمر بیماریهای واگیرداری مانند تب مالت هستند. این بیماری تأثیر بسزایی در کاهش بهرهوری دام دارد و ضررهای عمدهای همچون عدم سوددهی مناسب را برای دامداران به بار میآورد.
بروسلوز از طریق تماس با بافتهای آلوده، خون، ادرار، ترشحات واژن، جنینهای سقط شده حیوانات و به ویژه جفت منتقل میشود. این بیماری میتواند از طریق مصرف شیر خام و فرآوردههای شیری حیوانات آلوده به انسان منتقل شود.
بیماری تب مالت با چه علائمی ظاهر میشود؟
تب مالت تقریباً همه حیونات اهلی به جز گربهها (که به طور طبیعی به عفونت بروسلا مقاوم هستند) را مبتلا میکند. علائم تب مالت در حیوانات بستـه به اندام عفونت و نوع حیوان، بعضا حاد شدید و گاها به طور خفیف و مزمن ظاهر میشود.
حیوانات بارداری که به بروسلا مبتلا میشوند، علائم شدیدی همچون تورم غده پستانی و ناحیه ناف و خونریزی غیرعادی از واژن از خود نشان میدهند. البته در برخی از موارد بزرگ شدن اندازه پستان نیز نشانهای از مراحل بالایی تب مالت است.
از شایعترین علائم بروز تب مالت در انسانها میتوان به مواردی از قبیل زیر اشاره کرد:
- تب مداوم، متناوب یا نامنظم و با مدت زمان متغیر
- سر درد
- ضعف
- تعریق زیاد
- لرز
- آلژی
- افسردگی
- کاهش وزن
بیماری تب مالت چگونه تشخیص داده میشود؟
در حالت کلی تشخیص بروسلوز در حیوانات آسان است، اما به علت شباهت علائم این بیماری به سایر عفونتها در انسان تشخیص آن زمانبر خواهد بود.
برای تشخیص بیماری تب مالت، پزشک معالج اقداماتی از قبیل زیر را انجام خواهد داد:
- بررسی سوابق پزشکی بیمار
- تجویز آزمایش خون و کشت خون یا بافت
- آزمایش آنتی بادی علیه باکتری و جداسازی ارگانیسم از کشت خون
- نمونهبرداری از بافت بدن
- تستهای تصویربرداری شامل:
- سی تی اسکن
- ام آر آی (MRI)
- اشعه ایکس
- سونوگرافی
- پونکسیون کمری (ضربه نخاعی
- آسپیراسیون مفصل
- الکتروکاردیوگرام (ECG)
چه کسانی در معرض ابتلا به تب مالت یا بروسلوز هستند؟
بیماری بروسلوز در اکثر کشورهای جهان وجود دارد و میزان شیوع آن تقریبا است. این بیماری اغلب افراد درگیر با دام را درگیر میکند. عمدتا اشخاصی که بیشتر در معرض ابتلا به تب مالت قرار میگیرند، شامل افراد زیر هستند:
- دامپزشکان یا افرادی که با حیوانات در تماس هستند
- کشاورزانی که در مزرعه، به پرورش دام نیز مشغول هستند
- افراد مشغول در کشتارگاه یا مشغول در فروشگاه تولید فرآوردههای گوشتی
- شکارچیان صحرایی
- کارکنان آزمایشگاهها
- افرادی که گوشت خام یا محصولات لبنی غیر پاستوریزه میخورند
تب مالت با انسان چه میکند؟
بروسلا (باکتری عامل تب مالت) از طریق دهان، بینی، چشمها یا حفرههای پوست وارد بدن انسان میشود. از آنجا به غدد لنفاوی یا بافتها وارد شده و به آرامی تکثیر میشود. این بیماری تقریباً هر قسمتی از بدن شامل قلب، کبد، مغز و استخوانها را آلوده میکند و باعث تورم و آسیب در آن نواحی مختلف میشود. علائم بروسلوز حدودا دو تا چهار هفته یا حتی بیشتر طول میکشد.
تب مالت یا بروسلوز چگونه درمان میشود؟
عموما بیماری تب مالت با مصرف داروهای تجویزی پزشک درمان میشود. پزشک معالج پس از انجام بررسیهای لازم، با ترکیبی از حداقل دو نوع آنتی بیوتیک بیماری را درمان میکند. مصرف این داروها فقط در صورتی اثربخش است که آنها را حداقل به مدت شش تا هشت هفته مصرف کنید.
مهمترین آنتی بیوتیکهایی که برای درمان بروسلوز تجویز میشوند، عبارتند از:
- استرپتومایسین یا جنتامایسین
- ریفامپین
- داکسی سایکلین
- تری متوپریم
- سولفامتوکسازول
- سیپروفلوکساسین
اکثر افراد مبتلا به بروسلوز با مصرف آنتی بیوتیکها به طور کامل بهبود مییابند، اما ممکن است مدت زیادی طول بکشد. در صورتی که آنتی بیوتیکها را به اندازه کافی مصرف نکنید، ممکن است بیماری شما پس از پایان دوره درمان مجددا عود کند.
چگونه از ابتلا به تب مالت جلوگیری کنیم؟
افرادی که بیشتر در معرض ابتلا به تب مالت هستند، باید نکات مربوطه را رعایت کنند تا از شیوع این بیماری جلوگیری کنند. اگر شما هم در حرفه دامداری یا در ارتباط با حیوانات هستید، نکات زیر را همیشه رعایت کنید تا از ابتلا به این بیماری در امان باشید:
- هنگام کار با حیوانات لباسهای محافظ بپوشید.
- شیر غیر پاستوریزه ننوشید و از خوردن غذاهای تهیه شده با محصولات لبنی ارگانیک پرهیز نمایید.
- هنگام کار با حیوانات و بافتهای حیوانی از وسایل ایمنی مناسب مانند دستکش، پیش بند یا عینک استفاده کنید.
- گوشت را در دمای بالا بپزید و از مصرف گوشت شکار (که ممکن است به بروسلا آلوده شود) دوری کنید.
- همیشه دستها و سطوح و ظروفی را که برای تهیه غذا استفاده میکنید را بشویید.
جمعبندی
بروسلوز با تب مالت یک عفونت باکتریایی غیر معمول است که در صورت بروز میتواند برای مدت طولانی ادامه یابد. بیماری تب مالـت واگیر دارد و میتواند از حیوانات به انسانها نیز سرایت کند. این بیماری در حیوانات منجر به سقط جنین مکرر، تولد جنین مرده، نازایی یا حتی مرگ میشود. اما علائم مربوط به این بیماری در انسان کاملا متفاوت است و همانند بیماریهای ویروسی با تب، سردرد و ضعف شدید ظاهر میشود.
به طور کلی بیماری بروسلوز، جدی و خطرناک نیست، اما میتواند استخوانها و اندامهای شما را آلوده کند. در صورت مشاهده هر گونه علائم مشکوک به تب مالت، سریعا برای تشخیص و درمان به پزشک مراجعه کنید.
