تنش گرمایی و بدنبال آن بروز مشکلات تغذیه ای یکی از معضلات پرورش طیور در ایام گرم سال محسوب میشود. در این مقاله به بررسی تنش گرمایی در بروز مشکلات تغذیه ای میپردازیم.
مناطق داغ جهان احتمالا بزرگترین پتانسیل را برای رشد بیشتر تولید گوشت مرغ دارا هستند زیرا میزان مصرف آن در این مناطق هنوز بسیار کم است. در حال حاضر آسیا پس از آمریکا شمالی و مرکزی، رتبه اول را در تولید گوشت مرغ دارد.
اثرات عمومی تغییر دما روی طیور
مهمترین عامل موثر بر عملکرد تولید جوجههای گوشتی در معرض دمای بالا، کاهش مصرف غذا است. با این حال، تنها بخشی از کاهش عملکرد جوجههای گوشتی بهدلیل کاهش مصرف غذا است و بقیه بهدلیل خود دمای بالا فینفسه است. بر اساس نتایج یک تحقیق انجام شده در سال ۱۹۷۹ میلادی، ۶۳ درصد کاهش در رشد جوجههای گوشتی بهدلیل کاهش مصرف غذا بوده است و بر اساس برخی تحقیقات اخیر و با انجام تغذیه اجباری در جوجههای گوشتی در معرض دمای بالا مشاهده شد که ۶۷ درصد کاهش در نرخ رشد این پرندگان بهدلیل کاهش مصرف دان است.
پاسخ جوجههای گوشتی در معرض دمای بالا، با تغییرات رطوبت نسبی، متفاوت است. در محیط پرورش جوجههای گوشتی، وجود درجه حرارت بالا توام با رطوبت نسبی بالادر مقایسه با درجه حرارت بالا با رطوبت نسبی کم برای رشد جوجههای گوشتی زیانبارتر است. در عین حال برای جوجههای گوشتی، وجود درجه حرارت بالا و ثابت ۳۰ تا ۳۲ درجه سانتیگراد در مقایسه با درجه حرارت بالا و چرخهای ۳۰ تا ۳۲ درجه سانتیگراد در روز و ۲۵ درجه سانتیگراد در شب زیانبارتر است.
عادت جوجه ها به آب و هوا
مشخص شده است که برخی اوقات جوجهها میتوانند به تغییرات آب و هوایی عادت کنند. بنابراین تلاش شده است که از طریق عادت دادن جوجهها به تغییرات آب و هوایی، مرگ و میر ناشی از استرس گرمایی را در آنها کاهش دهند. بالا بردن دمای سالن مرغداری قبل از وقوع موج گرما میتواند به کاهش تلفات منجر شود. یکی از علل این پدیده کاهش مصرف دان در پاسخ به تنش گرمایی است. در یک تحقیق انجام شده در سال ۱۹۹۰ میلادی، جوجههای گوشتی در سن ۵ روزگی بهمدت ۲۴ ساعت در معرض دمای ۳۵ تا ۳۸ درجه سانتیگراد قرار گرفتند و مشاهده شد وقتی این جوجهها در ۴ روزگی بهمدت ۸ ساعت تحت تنش گرمایی قرار گرفتند، تلفات کمتری داشتند. بر اساس نتایج یک تحقیق جدیدتر انجام شده در سال ۲۰۰۱ میلادی، بدین منظور اعمال دمای ۳۶ تا ۳۷٫۵ درجه سانتیگراد در سن ۳ روزگی پیشنهاد شده است
له له زدن و تنفس سریع
با افزایش دما مرغها با باز کردن منقار شروع به تنفس سریع میکنند و نفسنفس میزنند. درواقع مرغها با این کار گرمای داخلی را دفع میکنند.
رنگپریدگی تاج و غبغب(زائده زیر حلقوم پرنده)
تاج و غبغب تنها راه تماس بدن مرغها با هوا میباشد که مقداری از گرمای بدن از این طریق دفع میشود که این انتقال حرارت باعث رنگپریدگی در این نواحی شده که از نشانههای استرس گرمایی میباشد.
باز کردن پروبالها
هنگامیکه طیور با گرما مواجه میشوند بالوپرهای خود را باز میکنند به امید وزش باد خنک و دفع گرمای بدن.
افزایش نوشیدن آب و کاهش غذا
مرغها و جوجهمرغها با افزایش دما و گرما آب بیشتری مینوشند و تمایل کمتری به خوردن غذا دارند زیرا فرایند هضم غذا مقداری گرمای داخلی تولید میکند.
اسهال
آب اضافهای که مرغ و خروس در هوای گرم مصرف میکند میتواند منجر به اسهال گردد که از نشانههای شروع استرس گرمایی میباشد.
بیحالی و کمتحرکی
جوجههایی که از استرس گرمایی شدید رنج میبرند بیحال شده و دراز میکشند. بیحالی و کمتحرکی در نهایت میتواند باعث گرمازدگی و مرگ مرغ و خروسها شود
راهکارهای خنکسازی و مقابله با استرس گرمایی در مرغداریها
در ادامه این مقاله در مورد روشهای مقابله با استرس گرمایی و خنک کردن مرغداریها صحبت خواهیم کرد که با توجه به شرایط موجود در هر مرغ داری میتوان از یک یا چند مورد از این روشها استفاده نمود:
فراهم کردن آب مناسب
آب مناسب، گوارا و خنک باید همواره بهوفور در دسترس طیور باشد و مرغها خود به مقدار نیازشان از آن استفاده مینمایند.
استفاده از تهویه مناسب سالن
با استفاده از سیستم تهویه هوای تازهوارد سالن میشود و در کنترل دما و رطوبت سالن مرغ داری نقش اساسی دارد. سیستم تهویه همچنین در خروج گازهای مضر و تأمین اکسیژن موردنیاز طیور نیز مفید خواهد بود
عایق کاری، رنگ آمیزی و سایه اندازی سقف
برای کاهش اثر برخورد نور مستقیم خورشید که سبب افزایش دمای داخل مرغ داری می شود میتوان با عایق کاری، رنگ آمیزی و یا سایه اندازی سقف از این مشکل جلوگیری کرد.
برای عایق کاری از ماده پلی یورتان به عنوان یک ماده عایق و مصالح موجود در منطقه می توان استفاده نمود.
رنگ سفید و براق بیرون سقف می تواند دمای داخلی سالن را ۳ تا ۸ درجه سانتی گراد کاهش می دهد.
استفاده از سیستم های خنک کننده تبخیری(سیستم مه پاش و فن و پد)
هر گرم آب با تبدیل شدن به بخار ۶۰۰ کالری انرژی گرمایی را جذب می کند و بدین ترتیب در حین بخار شدن درجه حرارت محیط را کاهش می دهد.سیستم های خنک کننده تبخیری شامل سیستم مه پاش و سیستم فن و پد می باشد که در ادامه در مورد هر یک صحبت خواهیم کرد.
سیستم فن و پد
سیستم فن و پد یکی از روش های خنک کننده تبخیری است که در این سیستم فن ها در یک طرف قرار می گیرد و پد در سمت مقابل آن و هوا با استفاده از فشار فن ها از پد خیس شده عبور می کند و بدین ترتیب دمای محیط کاهش می یابد(مشابه کولر خانگی)
لازم به ذکر است دمای محیط در سمت پد خنک تر از سمت فن می باشد و هر چه از پد دور می شویم از خنکی هوا کم می شود و دلیل آن این است که هوای خنک که از طریق پد وارد مرغ داری می شود ضمن حرکت به سمت فن گرم می شود بنابرین یکی از معایب سیستم فن و پدغیر یکنواخت بودن دما و اختلاف دما در دو طرف سالن مرغ داری می باشد.
سیستم مه پاش
در یک سیستم مه پاش با استفاده از پمپ های صنعتی آب تحتفشار وارد نازلهای مه پاش شده و آب به هزاران قطره ریز تبدیل می شود و با ایجاد مه در کل سالن و تبخیر آن سبب کاهش دما میگردد.
مه پاش در مرغ داری
سیستم مه پاش علاوه بر خنک کاری و تاثیر آن در کاهش استرس گرمایی طیور در زمینه های رفع بو با ترکیب آب و محلول های ضدبو، کاهش غبار سالن و افزایش کیفیت گوشت و تخم مرغ نیز موثر است.
نتیجهگیری
در این مقاله در مورد استرس گرمایی و گرمازدگی در مرغداریها، تأثیرات گرما و افزایش دما بر عملکرد طیور، علائم استرس گرمایی و گرمازدگی در مرغ و خروسها صحبت نمودیم و در ادامه در مورد راهکارهای جلوگیری از ایجاد استرس گرمایی و درمان گرمازدگی در مرغداریها و روشهایی خنک کاری و کاهش دما در مرغداریها صحبت نمودیم؛ که امیدواریم برای شما مفید بوده باشد.
